Tình trạng thiếu nước tại Melbourne: Nguy cơ khủng hoảng năm 2026

Tình trạng thiếu nước tại Melbourne đang trở thành vấn đề nghiêm trọng khi thành phố lớn thứ hai nước Úc phải đối mặt đồng thời với biến đổi khí hậu, dân số tăng nhanh và nhu cầu nước khổng lồ từ các trung tâm dữ liệu (data centres). Theo các báo cáo mới nhất của chính quyền bang Victoria, nguồn cung nước của Melbourne đang suy giảm ở mức đáng báo động và nguy cơ áp dụng các biện pháp hạn chế nước nghiêm ngặt trong những năm tới là hoàn toàn có thể xảy ra.

Lượng mưa giảm mạnh, trữ lượng nước xuống mức thấp lịch sử

Theo báo cáo Annual Water Outlook của chính quyền bang Victoria, phần lớn khu vực bang này đã ghi nhận lượng mưa thấp hơn mức trung bình trong năm 2025, khiến trữ lượng nước rơi xuống mức thấp nhất trong nhiều năm.

Cụ thể:

• Các hồ chứa lớn trên toàn bang Victoria hiện chỉ đạt 61% dung tích, giảm mạnh so với mức 80% cùng kỳ năm 2024.
• Riêng Melbourne, mức trữ nước đạt khoảng 76%, thấp hơn 12% so với cùng thời điểm năm trước.

Nếu không có sự can thiệp từ chính phủ, tình hình còn nghiêm trọng hơn. Chính quyền bang đã phải yêu cầu 50 tỷ lít nước khử mặn từ Nhà máy Khử mặn Victoria gần Wonthaggi để bổ sung nguồn cung nước sinh hoạt cho thành phố.

Nguy cơ hạn chế nước nghiêm trọng vào năm 2026

Báo cáo cũng cảnh báo rằng nếu điều kiện thời tiết khô hạn tiếp diễn, Melbourne và Geelong có thể phải đối mặt với các biện pháp hạn chế nước “nghiêm trọng” vào năm 2026, ngay cả khi nhà máy khử mặn hoạt động hết công suất.

Thực tế, nhiều thị trấn tại Victoria đã phải áp dụng hạn chế sử dụng nước trong năm 2025, lần đầu tiên sau 5 năm, cho thấy áp lực lên hệ thống cấp nước đang lan rộng.

Dân số tăng nhanh làm gia tăng áp lực nguồn nước

Sau giai đoạn suy giảm dân số do đại dịch Covid-19 và các biện pháp phong tỏa nghiêm ngặt, bang Victoria đang chứng kiến sự phục hồi mạnh mẽ về dân số. Trong vòng 12 tháng tính đến tháng 6:

• Bang Victoria tăng thêm 123.000 cư dân, chủ yếu từ nhập cư quốc tế.
• Melbourne hiện có khoảng 5,4 triệu dân, dân số ít hơn Sydney nhưng tốc độ tăng trưởng nhanh hơn.

Sự gia tăng dân số này kéo theo nhu cầu sử dụng nước sinh hoạt ngày càng lớn, khiến hệ thống cấp nước vốn đã căng thẳng nay càng chịu thêm áp lực.

Trung tâm dữ liệu và AI: “Cơn khát nước” mới của Melbourne

Một nguyên nhân đáng chú ý khác góp phần làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu nước tại Melbourne là sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) và các trung tâm dữ liệu.

Các trung tâm dữ liệu lớn, đặc biệt là những cơ sở phục vụ AI, tạo ra lượng nhiệt khổng lồ và cần lượng nước rất lớn để làm mát, phần lớn bị bay hơi trong quá trình này.

Theo tiết lộ vào tháng 7:

• Công ty Greater Western Water đang xem xét 19 hồ sơ xin xây dựng trung tâm dữ liệu, với tổng mức tiêu thụ gần 19 tỷ lít nước mỗi năm.
• Con số này tương đương lượng nước sinh hoạt hằng năm của khoảng 330.000 cư dân Melbourne.

Chuyên gia năng lượng Saul Kavonic (MST Marquee) cho rằng các nhà hoạch định chính sách đã chưa lường trước được nhu cầu nước tăng đột biến từ các trung tâm dữ liệu, khiến hệ thống hạ tầng rơi vào thế bị động.

Nhu cầu vượt xa nguồn bổ sung từ khử mặn

Trong năm tài chính gần nhất:

• Người dân và doanh nghiệp Melbourne tiêu thụ khoảng 500 tỷ lít nước.
• Trong khi đó, 4 hồ chứa chính của thành phố chỉ nhận được 305 tỷ lít nước bổ sung.

Mức tiêu thụ bình quân đầu người cũng tăng từ 163 lên 169 lít/ngày, cao nhất kể từ năm 2007.

Theo Bộ trưởng Nước Victoria, ngay cả khi nhà máy khử mặn tiếp tục hoạt động tối đa trong 10 năm tới, bang Victoria vẫn cần thêm 95 tỷ lít nước mỗi năm để đáp ứng nhu cầu.

Các giải pháp được đề xuất: Khử mặn hay tái sử dụng nước?

Chính quyền bang Victoria đã công bố Kế hoạch An ninh Nguồn nước, với sự hỗ trợ của một nhóm chuyên gia. Một số phương án đang được xem xét bao gồm:

• Mở rộng Nhà máy Khử mặn Victoria với chi phí khoảng 840 triệu AUD, bổ sung thêm 50 tỷ lít nước mỗi năm.
• Xây dựng nhà máy khử mặn thứ hai ở phía tây Melbourne.

Tuy nhiên, không phải tất cả các chuyên gia đều ủng hộ khử mặn. Giáo sư Tim Fletcher (Đại học Melbourne) cho rằng:

• Melbourne không thiếu nước, mà thiếu cách sử dụng và quản lý nước hiệu quả.
• Thành phố có thể khai thác tốt hơn nước mưa và nước thải tái chế, vừa tiết kiệm chi phí, vừa giảm áp lực lên môi trường.

Kết luận