Theo thông tin từ truyền thông quốc tế, nguyên nhân chính của sự việc là do Papua New Guinea không đủ số lượng thành viên chính phủ tham dự để phê duyệt hiệp ước. Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, nội bộ nước này cũng có nhiều ý kiến lo ngại về vấn đề chủ quyền và quyền kiểm soát quốc gia, đặc biệt là trước những ảnh hưởng chiến lược từ các nước lớn trong khu vực. Việc chưa thể ký kết cho thấy Papua New Guinea mong muốn có thêm thời gian để xem xét kỹ nội dung, đảm bảo lợi ích quốc gia trước khi chính thức cam kết.

Đối với Australia, đây được xem là bước lùi trong chiến lược tăng cường ảnh hưởng tại khu vực Thái Bình Dương. Canberra vốn kỳ vọng hiệp ước này sẽ giúp củng cố tuyến an ninh khu vực, đồng thời đối phó tốt hơn với các thách thức địa chính trị đang gia tăng. Việc ký kết thất bại tạm thời khiến kế hoạch triển khai hợp tác quốc phòng và đầu tư vào Papua New Guinea bị trì hoãn, đồng thời làm dấy lên câu hỏi về mức độ tin cậy và sự sẵn sàng của đối tác.
Tuy nhiên, đây không phải là dấu chấm hết cho nỗ lực hợp tác giữa hai nước. Cả Australia và Papua New Guinea đều khẳng định rằng hiệp ước đã được thống nhất về nội dung, chỉ chờ hoàn tất thủ tục phê duyệt nội bộ. Đến đầu tháng 10 năm 2025, hai bên đã chính thức ký kết hiệp ước mang tên “Pukpuk Treaty”, mở ra giai đoạn hợp tác mới trong lĩnh vực quốc phòng, chia sẻ thông tin và hỗ trợ nhân đạo.
Sự kiện này mang đến nhiều bài học ngoại giao đáng chú ý. Trước hết, nó phản ánh thực tế rằng trong quan hệ quốc tế, yếu tố chủ quyền và sự đồng thuận trong nước có thể quan trọng hơn bất kỳ lợi ích chiến lược nào. Papua New Guinea, dù là quốc gia nhỏ hơn, vẫn khẳng định được tiếng nói độc lập và lập trường rõ ràng trước một đối tác lớn như Australia. Bên cạnh đó, sự việc cũng cho thấy môi trường hợp tác trong khu vực Thái Bình Dương ngày càng phức tạp, khi các quốc gia đều phải cân nhắc giữa nhu cầu phát triển và áp lực cạnh tranh ảnh hưởng từ bên ngoài.
Về mặt dài hạn, hiệp ước Pukpuk được kỳ vọng sẽ mang lại lợi ích thực tế cho cả hai nước, đặc biệt trong việc tăng cường năng lực phòng thủ, đào tạo quân sự và hỗ trợ ứng phó thảm họa. Đối với khu vực, đây là tín hiệu tích cực cho thấy các quốc gia Thái Bình Dương vẫn có thể hợp tác trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau và cùng hướng tới ổn định, phát triển.
Sự kiện Úc và Papua New Guinea thất bại trong ký kết thỏa thuận hợp tác cho thấy, đôi khi sự chậm trễ lại chính là cơ hội để xây dựng lòng tin và thiết lập một mối quan hệ vững chắc hơn. Trong bối cảnh khu vực Thái Bình Dương đang có nhiều biến động, việc duy trì đối thoại và hợp tác linh hoạt vẫn là yếu tố then chốt giúp hai bên hướng tới một tương lai an toàn và thịnh vượng hơn.


